Van de meester en de juf: ter lering en vermaak

Overlijden: Dat woord kwam de laatste weken regelmatig voorbij. Toen ik over het woord nadacht, vond ik het eigenlijk best een vreemd woord. Heeft het iets met ‘lijden’ te maken, dus gaat het ‘Over Lijden?’ Ik zocht het eens op en las dat het anders in elkaar steekt. Hoewel er sinds mensenheugenis mensen sterven, is het woord overledene betrekkelijk jong. Het dateert van rond 1577. Het is het zelfstandig gebruikt voltooid deelwoord van het werkwoord overlijden, dat al in de 10e eeuw voorkomt in het Nederlands. Hoe kan het nu dat het woord overledene voor ‘gestorven persoon of afgestorvene’ pas vijf eeuwen later voor het eerst voorkomt? Dat komt door de betekenisontwikkeling van het werkwoord overlijden. Het Oudnederlandse ‘overlīthan’ had aanvankelijk alleen de letterlijke betekenis van ‘ergens overheen trekken’, bijvoorbeeld een rivier. In de vroege middeleeuwen krijgt het werkwoord ook de betekenis ‘overgaan’ of ‘komen in een andere toestand’. Maar de meer specifieke betekenis ‘overgaan tot een ander leven’ – ons tegenwoordige ‘overlijden’ – kreeg het pas in het midden van de vijftiende eeuw.

Blauw zwaailicht: Politie-, brandweer- en andere hulpverlenersvoertuigen maken gebruik van blauwe waarschuwingslichten. Maar waarom blauw? Dat danken wij aan onze Duitse buren. De blauwe lichten (het zijn in die tijd nog geen zwaailichten) komen in zwang nadat Adolf Hitler in 1933 aan de macht komt. De Duitse politie ruilt zijn rode waarschuwingslichten in voor blauwe exemplaren. De brandweer volgt later dit voorbeeld. Hiermee lijkt het Derde Rijk zich al voor te bereiden op een oorlog. Het blauwe licht is van dichtbij uitstekend te zien – en onderscheidt zich bovendien van de gebruikelijke rode en witte autolichten – maar is van een grotere afstand juist onherkenbaar. De blauwe lichten zijn dus niet zichtbaar voor overvliegende vliegtuigen van de vijand. Na de bevrijding blijven de hulpverlenersvoertuigen met blauwe lichten rondrijden. In Europa is men overtuigd geraakt van de toegevoegde waarde van deze kleur, ondanks de ontstaansgeschiedenis. In de loop van de jaren maakt het ‘stationaire’ blauwe licht plaats voor zwaailichten. De hedendaagse zwaailichten zijn wel anders afgesteld dan die uit de jaren 30, zodat ze wel te zien zijn voor helikopters van hulpverleners.

Ger-Inneringen

Teamuitje: De scholen zijn weer begonnen en wanneer ik de eerste schooldag de kinderen weer langs ons huis richting school zie en hoor gaan, sta ik toch even bij dat moment stil. Ik vond het één van de mooiste momenten van het schooljaar. Iedereen weer fris van start, school netjes opgeruimd, vloeren in de was en iedereen vol vakantieverhalen. In de week voor de start organiseerde ik elk jaar een leuk teamuitje. Tegenwoordig heel normaal, maar toen ik er rond 1990 mee begon was ik in onze polder de eerste. Aanvankelijk liet ik het via een rouleersysteem door twee leerkrachten regelen. Die vonden dat geweldig leuk om te doen. Toen wij de overstap maakten van de Tovercirkel in Hoofddorp naar Merlijn in Nieuw Vennep, nam ik de organisatie op mij. Er werd nooit van te voren verteld waar het teamuitje naar toe ging. Iedereen was op de bewuste dag vol enthousiaste spanning. Survivaltochten, tandemtochten, een Solextoer, een limousinedropping met GPS, boerengolf, waterfietsen door de Amsterdamse grachten, wadlopen, verkleden en paling eten in Volendam, ‘Ik hou van Hollandspel’ in Leiden, kookworkshop in Den Haag, een culinaire boottocht langs restaurants in Amsterdam en paarden fluisteren op een boerderij ergens in Brabant, het is zomaar een greep. Soms combineerden wij een teamuitje met een feestelijke gebeurtenis, zoals het trouwfeest van collega Lindsay of het 40 jarig onderwijsjubileum van Joyce. Het was tevens het laatste teamuitje dat ik mocht organiseren. Dagje beesten maken op landgoed Olmenhorst. En uiteraard werd er bij ieder teamuitje de hele dag goed voor de inwendige mens gezorgd. Hieronder wat herinneringen.