Watsgeburt

Scan enzo: De aanpak van mijn nieuwe oncoloog leek zo mooi. Tijdelijke medicatie stop, twee onrustige tumoren bestralen en een mildere medicatie na drie maanden. Een collega oncoloog/radioloog belde mij kort daarna dat deze aanpak wellicht niet het gewenste resultaat zou geven. Bestralen vond ze te riskant (kans op gaatje branden in slokdarm), een tijdelijke medicatie-stop nog riskanter (verdere groei van alle tumoren) en een mildere medicatie zeer riskant (kans dat de groei dan niet meer te stoppen zou zijn). Nou lekker dan! Toch wel jammer dat een plan van aanpak niet eerst in de overleggroep van oncologen wordt besproken. Nu zijn wij dus blij gemaakt met een dooie mus. Ik lig er niet van wakker, maar toch. Deze maand dus maar gestart met een nog agressievere medicatie dan degene die ik al gebruikte. De bijsluiter bestaat uit 15 A4-tjes met mogelijke bijwerkingen. Tot op heden gaat het gelukkig nog goed.

Spanje: Binnenkort gaan wij weer naar Erik en Natascha in Teba in zonnig Spanje. Dat betekent ook het regelen van een vakantiedialyse. Gelukkig gaat mij dat steeds makkelijker af. Na de mindere ervaring in Torremolinos afgelopen oktober, is dit keer de keuze gevallen op een kliniek in Antequera. Met drie kwartier rijden, ook iets dichterbij. Gelet op het vroege tijdstip, betekent het wel weer een tochtje door het berglandschap in het aardedonker.

Sylvia: Deze week afscheid genomen van Sylvia. Zij zorgt op maandag voor de catering in mijn dialysecentrum. Zowel Joyce als ik hebben in ruim een jaar tijd een warme band met Sylvia opgebouwd. Sylvia en ik hebben dezelfde uitdagende humor en dat betekent elke maandag een beetje dollen met elkaar. Het maakte de maandag toch net een stukje leuker. Sylvia wilde nog graag doorgaan, maar het Spaarne ziekenhuis is onverbiddelijk met de pensioenleeftijd.

*******

Fietsen: Het mooie weer, was aanleiding voor een fietstocht door de bollenstreek. Om onze energie vooral in de route te stoppen, de fietsen op de trekhaak gezet om 13 onnodige kilometers polder uit en in te besparen. Het was voor het eerst dat wij onze fietsdrager op onze nieuwe Lynk&Co voiture gebruikten. De kogel van de Lynk&Co trekhaak bleek een onzichtbaar stukje kleiner dan die van onze vorige auto. Merkte ik pas bij het nemen van alle verkeersdrempels. De fietsen dansten gevaarlijk alle kanten op. Gelukkig zet ik ze altijd vast met extra riemen, dus het was voor het moment te doen. Vervolgens geen rekening gehouden met de Keukenhof. Wanneer die open is, kom je richting bollenstreek onze polder amper uit. Dus maar omkeren en parkeren in Lisserbroek. Oeps! Displays van onze fietsen vergeten. Grrrrr!!!!! Weer terug naar huis en opnieuw richting Lisserbroek. De bollentocht toonde nog weinig bloeiende bollenvelden. Gelukkig wel een terras en een lekker zonnetje. Terug in Lisserbroek fietste Joyce door naar huis en ging alleen mijn fiets op de trekhaak. Met één fiets lekker licht, dus liet ik de extra riemen maar achterwege. Dat had ik beter niet kunnen doen. Bij het inrijden van onze wijk, zag ik ineens mijn fiets verdwijnen. Bijzondere ervaring. Was in 7 jaar ‘fiets op trekhaak’ nog nooit gebeurd. De fiets sleepte nog aan één wielriempje achter de auto aan. Niet bevorderlijk voor je fiets. Ook niet voor je fietsdrager overigens. Een snelle stop voorkwam erger, waarna een behulpzame wijkbewoner hielp met het losmaken van de fiets en het bijeenrapen van losgeslagen en afgeknapte onderdelen. Inmiddels is de schade aan fietsdrager en fiets, op een handvat na, hersteld en klemt de fietsdrager nu wel goed op de kogel. Maar…. voortaan sjor ik de fietsen toch maar vast met extra riemen. Ik moet er niet aan denken dat zoiets gebeurd met 100 km per uur op de snelweg.

Eetkamer/souterrain: Met het bezorgen van het nieuwe kleed is onze eetkamer klaar.

Badkamer: De afgelopen week is de firma Molenaar aan de slag gegaan met onze badkamer. In het voorafgaande weekend hebben wij voegen geschoond en schilderwerkzaamheden verricht. Wij beschikken nu over een veilige inloopdouche met nieuwe wandpanelen, douchekraan en een nieuwe vloer. Alles in het door Joyce gewenste zwart. Helaas ging niet alles zoals afgesproken. Er komt dus een vervolg. Volgende keer foto’s van de nieuwe badkamer.

Cultuur en meer

Rob & Emiel: Deze maand naar Rob & Emiel met de voorstelling ‘Thinking like Sherlock’. Met Sherlock bedoelen ze Sherlock Holmes. Een nieuwe theatershow waar niets is wat het lijkt. Een show vol humor, magic en mind-blowing trucs. Het draait niet om Sherlock Holmes zelf, maar juist om hoe hij denkt. Hoe legt hij slimme verbanden? Hoe onthoudt hij alles? Hoe zet hij mensen op het verkeerde been? Het tweetal presenteert luid en duidelijk en met name Rob Mollien doet dat op een komische manier. De show is een mengeling van magie, cabaret, verwondering en humor. Wij stonden echt versteld van de acts en de onderlinge verbanden die achteraf werden gelegd. Joyce ging na afloop nog even met het tweetal op de foto. Aanleiding was het verleden. Joyce startte haar loopbaan 48 jaar geleden op kleuterschool de Springplank (later onderdeel van de oude Rietveldschool) in Badhoevedorp. Deze kleinschalige kleuterschool telde toen slechts drie groepen. Onder de leerlingen de broertjes Rob en Cas Mollien. Rob zat bij collega Sylvia in de klas en Cas bij Joyce. Ook al is er inmiddels bijna een halve eeuw verstreken, de herinnering bij beiden is gebleven.

---

Michael: En dan was er natuurlijk de première van ‘Michael’, de film over Michael Jackson. Weer een film voor ons beiden. Wat een ge-wel-dig mooie film! Jaafar Jackson (neefje van Michael) speelt de rol van zijn oom fabelachtig. Hij heeft een paar jaar geoefend om de kenmerkende bewegingen, stem en zang van Michael onder de knie te krijgen. Dat is fantastisch gelukt. Jaafar swingt als Michael. Na slechts korte tijd had ik het idee naar de echte Michael te kijken en dan de mooiere versie. Een bijzonder gevoel. Deze film moet je zien.

Huis Barnaart: Het regelmatige culturele uitje van Joyce met vriendin Lia uit Epe, voltrok zich dit keer weer in onze regio. Er werd een bezoek gebracht aan Huis Barnaart in Haarlem. Dit fraaie pand werd rond 1805 gebouwd in opdracht van de 21-jarige Philip Barnaart: koopman, bestuurder en lid van een invloedrijke Haarlemse familie. Hij liet een huis bouwen dat zijn status onderstreepte met rijke salons en een interieur volgens de toen hypermoderne Franse empirestijl. In Huis Barnaart stap je binnen in het Haarlem van de vroege 19e eeuw. Middels de audiotour ontdek je het huis en het leven van koopman Philip Barnaart. Van de elegante salons boven tot de historische keuken en voorraadkelder beneden, overal kom je het gezin Barnaart en hun personeel tegen. Hier werd gekookt voor de twaalf kinderen van de familie én voor hoog bezoek, zoals keizer Napoleon en de latere koning Willem I. Het werd een middagje genieten.

Creatief

Wij schilderden ook deze maand weer vrolijk verder. Joyce heeft na de ‘Roze boom in Chinees inktlandschap’ ook bijna ‘Nyhavn -Kopenhagen’ voltooid. Zelf ben ik halverwege ‘De Blauwe Boekwinkel”.

Diversen

Oranjebal: Bij Let’s Dance, de Line-dance club waar Joyce haar pasjes maakt, werd deze maand het jaarlijkse Oranjebal gehouden. De titel geeft al aan dat alle deelneemsters in die kleur werden verwacht. Voor de best versierde danseres lag een prijsje klaar. Joyce en dansvriendin Sandra hadden de versierselen keurig op elkaar afgestemd. De prijs ging helaas aan het duo voorbij. Het maakte voor de gezelligheid niet uit. Onze kleinzoon Tim (tevens neefje van dansschool-eigenaren Saskia en Ria) was er ook weer bij voor de bardienst. Het werd een heerlijk vrolijke avond.

Nieuw groen: Het is elk jaar weer zo leuk om onze planten en bomen te zien uitlopen. De ontspruitende takjes aan de dakplatanen kun je bijna zien groeien. Ook de nieuwe scheuten van de Hosta schieten de grond uit. De Hortensia border is weer groen en de knoppen zijn reeds zichtbaar. Het voelt ieder jaar bijna verkeerd om de groene bladeren van de Liriope bijna tot de grond af te knippen. Maar de nieuwe bladeren zijn na een paar weken alweer zichtbaar. Dat geldt ook voor de Vlinderstruiken. Onze Oleanders werden zo groot en vooral kaal aan de onderzijde. Teruggesnoeid naar zo’n 30 cm. We dachten even dat ons snoeien iets te voortvarend was, maar de kale stammen beginnen zowaar uit te lopen.

Van de meester en de juf

Taal: Annemiek (moeder van Claudia) tipte mij over de leuke site http://www.onzetaal.nl Het betreffende artikel gaat over het verwarrend gebruik van ‘liggen, zitten en staan’. Beeld je dit alledaagse tafereel in: op een gedekte tafel staan borden, daar liggen servetten bovenop. Naast de borden ligt bestek, en er staan glazen. Op tafel staat een fles waarin water zit. Op het tapijt onder de tafel ligt niet alleen een kat, maar ook een gebroken bord. Op de achtergrond, ten slotte, staat een boekenkast waarin sommige boeken staan en andere liggen.

Wij staan er niet bij stil, maar als je moedertaal verder af staat van het Nederlands, is het een vrij hopeloze zaak. In het Frans volstaat het om alleen maar aan te geven waar iets of iemand zich bevindt. Daarvoor gebruiken Franstaligen het neutrale werkwoord être (‘zijn’), in combinatie met een voorzetsel: ‘Le chat est sous la table’ (‘De kat is onder de tafel’), ‘Le livre est dans l’armoire’ (‘Het boek is in de kast’).

Het Nederlands verplicht je preciezer te zijn. De werkwoorden zitten, liggen en staan geven niet alleen een positie aan (waar iets of iemand is), maar ook de oriëntatie (hoe iets of iemand in de ruimte gepositioneerd is). Een boek kan niet in de kast zijn, zoals Franstaligen in het Nederlands vaak zeggen – het kan er wel liggen of staan, en er in sommige gevallen ook zitten. Ga daar maar eens aan staan!

Bij mensen is de betekenis van staan, liggen en zitten het gemakkelijkst te doorgronden. Die verwijst naar de drie basishoudingen die het menselijk lichaam kan aannemen. Een staand persoon heeft een verticaal oriëntatie met een klein steunvlak (de voeten), waarbij de nadruk ligt op de lengte en het feit dat de persoon die positie aanhoudt met een eigen inspanning. Wie ligt daarentegen, bevindt zich in horizontale positie en komt voor een groot deel met de ondergrond in contact: de rug, de buik of de zij bijvoorbeeld. Bovendien vergt liggen weinig inspanning.

Zitten neemt een tussenpositie in. De oriëntatie van het lichaam is noch uitgesproken verticaal, noch uitgesproken horizontaal, maar het lichaam raakt behalve met (of zelfs in plaats van) de voeten, ook met andere lichaamsdelen (zoals het zitvlak) een steunvlak.

Ook bij dieren verwijzen de positiewerkwoorden in de eerste plaats naar hun lichaamshouding. Een kat die ligt, is horizontaal uitgestrekt; als ze staat, doet ze dat op vier poten; als ze zit, heeft ze de achterpoten gebogen en het ‘achterwerk’ dicht tegen het steunvlak aan.

Valt dat onderscheid bij viervoeters doorgaans duidelijk te maken, bij vogels ligt het ingewikkelder. Hoewel vogels, net als mensen, op twee ‘pootjes’ steunen, zeggen we meestal niet dat ze staan, wel dat ze op het terras of op de boomtak zitten. Vermoedelijk komt dat doordat hun houding, met het achterste deel van hun lijfje dicht tegen de grond aan, doet denken aan hurkende mensen – een houding die als zitten wordt beschouwd. Langgerekte vogels als flamingo’s en struisvogels staan dan weer wel. Hun opvallend verticale oriëntatie in de ruimte geeft daarvoor de doorslag.

Voor wie Nederlands leert, wordt het pas echt verwarrend wanneer de ‘positiewerkwoorden’ op voorwerpen worden toegepast. Objecten hebben geen lichaam en nemen uit zichzelf geen houdingen aan, maar worden in het Nederlands toch systematisch beschreven met zitten, liggen en staan.

Een boek bijvoorbeeld heeft niet echt één uitgesproken draagvlak. Als het steunt op zijn smalste kant en dus voornamelijk verticaal is georiënteerd, dan zal staan worden gebruikt. Liggen is dan weer gepast als het boek horizontaal is uitgestrekt, bijvoorbeeld wanneer het open op tafel ligt of wanneer het op de voor- of achterkant rust. Je zou dus kunnen zeggen dat wat hoger is dan breed staat en dat wat breder is dan hoog ligt. In die zin is het ook logisch dat servetten en bestek, met nauwelijks dikte, op tafel liggen.

Met die regels zou je echter verwachten dat borden, toch ook breder dan ze hoog zijn, op tafel liggen. Alleen zeggen we in het Nederlands dat borden op tafel staan. Dat heeft alles te maken met de functie van een bord: dat wordt niet zozeer opgevat als een willekeurige platte schijf, maar als een gebruiksvoorwerp met een duidelijke boven- en onderzijde. Op de bovenkant schep je eten, de onderkant rust op tafel. Hoewel een bord zich, fysiek beschouwd, ‘uitstrekt over een horizontale as’, is het vanuit functioneel oogpunt verticaal georiënteerd. En die functioneel verticale dominantie vraagt om staan. En zegt iemand toch dat het bord op de grond ligt? Dan is het niet ‘in functie’ – bijvoorbeeld omdat het in stukken gevallen is.

En waarom kun je vragen of er nog flessen water in de koelbox zitten, terwijl die in daar in werkelijkheid staan of liggen? Dat komt doordat je ermee benadrukt dat ze zich bevinden in iets anders. Daarom zeg je ook dat er water in de fles zit: de fles omhult de vloeistof.

Nóg lastiger is het dat zitten, liggen en staan ook veel figuurlijke uitbreidingen kennen in het Nederlands. Zo kan er een foutje in de tekst zijn blijven staan – en dan worden de letters als het ware opgevat als staande op een horizontale lijn, al kan er net zo goed nog eentje in de tekst zitten. In dat geval lijkt de spreker te suggereren dat de fout omhuld wordt door de rest van de tekst. Maar foutjes die in een tekst liggen? Dat kan dan weer niet! Kun je het niet-moedertaalsprekers kwalijk nemen dat ze die hele driedeling niet zien zitten?

Hoop dat je ons blog weer leuk vond. Voor nu, tot eind mei.